Thangko

Date 28 November 2018 (Tuesday)
Tv. Lalhratthang Pudai S/o Pu. Batsiek Pudaite Of P.Hnachangzol, Ditokcherra chun anzinna hnuoi rinum ram chu vawituk zing Dar 2:27 AM khan a chatuon ram a mi lo inlawisan tah.

Rest
In
Peace

63rd Anniversary of vaiphei Zillai Day 2018 DTC Gamnuam a Hmang anih

Vaiphei Zillai day chu Dittokchera Gamnuam a ropui taka hmang anih
Chief Guest - Pu David Lalropui thiek D J S A President/HSA president P.Hnachangzawl Unit in Flag hoisting na hunser neiin hlim taka hmang anih mipui khawm an lawm hle bawk
Chu el khela Hieng mi inzaum tak tak hai a inthawkin infuina speech tha tak tak hai ngaitlak an nih
1.Upa Tinpau Vaiphei
2. Pu Hlikhup hmar (adviser DJSA)
3.Pu. Vanlalro infimate (Village Authority Phz/Secretary DJSA)
hieng hai a inthawkin Student Life,Social, inthuruolna na le hmangaina hai hmanga lampui tha hai hrilin ngaitlak anih

Chun hi huna hin Chief guest in  D.TC unit (Gamnuam) Rs. 2000 Pe in Bible Thutlungthar bu ziek zo hai chu 1st Prize Rs.5000  pek dingin an tiema chu el khela Unau Gamnuam hai street light 2 nos Philips company lawm takin Pek an tiem sa bawk, Ei lawmpui takzet anih

*Vaiphei zillai Damsawt hen*

HSA Wecoming Display Board Tarsuok ani tah

Hmar Students Association P.Hnachangzawl hmalakna.

11.April, 2018 Dittokcherra- Hun iemani chena inthawka HSA Phnachangzawl Unit in alo buoipui HSA Welcoming display board chu  Dittokcherra Railway Station hmuna vawisun hlawthling takin mitin hmuthei dingin tarsuok alo tah hi hun sunga hin  khawsung thuoitu thenkhat hieng HYA Phnachangzawl, HWA,Village Authority le hmun dang danga inthawk mi thahnem ngaitak tak hai le hi Welcoming Display board tarsuokna hun pawimaw hi hmang anih.Hi display  board hi Superintendent of Station Dittokchera (hotu tak) Mr Debasis Pal Choudhury in hawngna hun neiin ama a inthawk thu tamtak hai ngaitlakin hun hmang ani bawka ama chungah, HSA P.hnachangzawl unit chun alawm tak zet,chun hi Display Board buotsaina ding tlawmngai taka hma lo latu, HSA president- David Lalropui Thiek & HSA Secretary -Isaac L.thiek hai chungah lawmthu ei hril sa bawk anih.

HSA P.hnachangzawl Damzing rawseh.

Ditokchera Area Joint Students' Association Meeting

10/04/18, Vawisun dar 2:00PM  Dittokcherra Area Joint Students'Association 2nd General Meeting Alpha English School,Segunbari ah hlawtling taka nei ania, khawtina inthawk mi 50 vel fekhawmin Office Bearers thar iemanizat tlang tharna khawm nei ani bawk. Pu David Thiek in Bawng pumkhat le Pu Hlikhup Hmarin Bufai 20 kg hung tumin, rorelna nei ani zovin hungkhawmtu hai po-po bufakpuina nei anih. Ruoi mi tum pektu Pu David Thiek le Pu Hlikhup Hmar hai tlawmngaina hi lawm um ei ti takzet.

1st Ditokchera Area Joint Students Association Election

Dt. 6.2.2018 Dittokcherra Area Joint Students Association Thu rel ang dung zuiin 

Dt. 22.2.2018(Students inzawmkhawm pawl) 

Dittokcherra Area Joint Students Association a Thuoitu thar ding hai chu Gamnuam  Shining school a  inthlangna nei alo ni tah

Election Result

Members Present- 45

PRESIDENT - David Lalropui thiek 

SECRETARY - Jacob Vaiphei
FINANCE -  Isaac L Thiek 

TREASURER-  Phanu Vaiphei 

INFORMATION SECY. - (1) John Vaiphei (2) J. Ringum Thiek

ADVISER- (1) Pu Lomthang vaiphei  (2)Pu Hliekhup 

Term &  conditions  hi Meeting huna siemfel ding ti  anih

India Paisa thar tlangzar a nih.

INDIA PAWISA NOTE LE THIR VAWISUN KHAN TLANGZAR A NIH:
@vtg Nov 15, 2017:
Vawisun khan India pawisa note ₹ 1000, ₹ 1, ₹ 20 thir (coin), ₹ 100 thir (coin), ₹ 125 thir (coin), ₹ 150 thir (coin) le ₹ 1000 thir (coin) hai chu tlangzar a nih. Zingah hin pawisa note cheng. ₹ 5000 tlangzar nawk beisei a nih.

Short Poetry

                TO A S K Y LA R K

Chibai vochuom, rauthla ngainobei; Sirvate hrim in nawh. Pielral a'nthawk; an nawleh a kâwl a'nthawk bêkin insuo hlak; i lungrila sip liem chu, Zaihla tam tak le inzir si lova thiem tak siin.
           Insâng tiel tielin, hnuoi ânthawk boruokah Meikhu ang elin i vuongkai a. I thla dumpâwl le chun, zaihla rem peiin hlimzai i vawr hlak.
           Inno nghiela zantieng tûrni tla riei rieiin a el var, sûm êng inno phût hai chunga khin vuongin i tlân vêl a, rauthla ântlânsiekna ințan chau ang elin. Tûrni tlâk tâwm kâwlkawdawnga sûm senduk khawm a bo hlak i lêngna phawta. Pielrâl Si-âr angin sûn var a khawm, Sîngmita hmu thei ni naw lakhawm ka hriet si hlim taka râwlmawi insuo chu. Zîng ârasi var tak thalzum ang a ngei, zîngkhuo a hung vara a ropuina a hung bo pha hmu thei ta si lova um zing kan hriet angin. Leihnuoi le boruok po po i râwl mawi tak chun a suksip a, zân boruok inthieng tak a sûm vâr hlawm khat chauvin, Sawrthlapui varna hmanga vân po po a el var angin.
         Kan hriet naw che ieng thilsiem hrim am i na? Ieng thil lêm hrilkhîng kan ti che a? Sûmrisâng ânthawk a suok ngai nawh ruomal vâr sieu el hmu ding. I lêngna phawt a rimawi khuongruo ang sûr hlak hi. Hlaphuoktu țap tawm tak, suongtuona inthuk tak leh. Mariektea khuonu chawimawi a, leilung beiseina le lungsietnaa danglam hiel khawpa zaihlân in awia, țitna hrim hrelo angin. Tleitîr hmêlțha angûr lalnu in Lal insâwng ânthawk a lungdi leia a beidawngna. Mariektea zaihlân a in sip rum rum a ân awia, a phur rik a zâng huoi angin. Daidaw hai tlâkna phairuomah, Rangka ienga tle sieu chawkchawnalin tu dang hrim ngai lo a, a zie mawitak hringmi hai tâwn a thup a; Parte le hlobet hai vul chieina hmun chauvah an zâmvêltir angin.
           Sâp pâr mawi tak a hnain a hliekhu, thli lumhaiin an mût țil a. A rim hrât takin virthli lêng hai a suk chau hiel angin, nipui hun a hlobet tle sar hai chung a rimawi tinrêng hai ruotui in a kei tho parte hai, thil iengkim a mawi, a fel le thar hai hi i zaihla thiemna chun a khûm vawng hlak. Mi hril rawh nang rauthla am sirvate, l dawn lungruk khuoi ang a thlum chu ka hriet ngai nawh. Hmangaina mâni zû inpakna, chuong lawm a ditum tui ang a lien, hlimna tawpkhawk. Suilung ruk a min dawntir chu. Mo lawmna hla annaw le hnena hlado hai chu i ta an nih. Sienkhawm takbo chapona chau maw i lo nih. Kan ngai thiem nawh kan tawn a thilhlu i thup tlat chu.
          Ieng thilhai am an na hlimna hla châng i dawng bik chu, khawlai lo am, ieng tuifawn le tlang am, ieng ang vandumpawl le phaizawl am. Iengthil am a na hmangaina le natna hrim i hrietnawna chu. Chau le nguina hai chu tiem lovin nauang nuina chau i ta anlo nih. Lunghnurna limthla rengin a hnai ngai naw che, hmangaina insuo a, hmangaina chu nauang țapna chau a lo nih ti hre lovin. I țhung le i in innghil lai am a ni, i thini chen khawmin sui dikin dâwn thûk lem ngei i tih. Keini thina nauhaiin tawnmanga kan hmu nekin, annaw le i hlamawi hai chu ieng ang lawm a ropuiin am an luongsuok a. Hun la hung tlung ding le liem ta hai kan dâwnin teplo hai leiin țapzai kan rel a. Ha hip a kan innuina hai khawm chun mitthli a pai a. Chawnban vawr a nauang kan nui hla hai chu luoithli nula kan țap hlahai an nih.
      Hmusitna hai, theidana hai, chapona le țitnahai kan hriet si. Sienkhawm luoithli hrim nul lo ding a hrin lo ni la chu, ka hrietnaw nang ma ang a hlimzai kan vawr theinaw na ding chu. Rawlmawi chi tinreng hai khawvel sum le pai, Lekhabua inziek po po hai nekin i zaihla thiemna chu a mawi lem hla phuoktu tawn a, nang piellei hmusittu mi hril ve raw a chenve bek dawn lungruk a i hlimna ngei chu. Chuong lawm a rimawi invetpui khawp hiel chu luongsuok a tih ka hmurhai a inthawkin. Chuong chun, khawvelin ngaithlâng atih vawisun a na ka sit ang hin.

Short Story

*ȚHA SENSIER*
Model: *Puii Edith Khawbung*
Thlalatu: *Muona Infimate*

Ziektu: H.Zate, Hmar Rûn.
- hzate.in

A hmel ka hmu tir a inthawk rêngin ka lungrilah a sipliem a, ama ka ngaituo a, ka mitthla zawng ringawt khawm hin hlimnain ka sip hlak.
Khawvelah hin ama neka țha ka hmu naw a, ama tluka țha khawm ka hmu zo nawh. A no. khawm 'Țha Sensier' ti ngatin ka sie a. A țhatna le felna hin a zûn zamah sawl ang ami'n uoi/tul tir a. A laka inthawka hlat tuma ka bei nasa po leh Chirduma pil angin ka pil inthuk ting el a nih.
H.S.A in hun pawimaw em em a hmang a inthawka inhre le inhmu kan ni a.  Kan vawi khat inhmunaah ka lungrilah hin hmun pawimaw tak changin, a chang el khawm ni lovin a hluo a, a hluo el khawm ni lovin Ka lungril Lalnu a ni dêr tah! Kan inchibai malama innui seiha a mi mel khan a mi sai nawk ngai lovin ka lungril, ngaituona le ka taksa po po hi a lakah a luongliemin a lo thamral hman der tah. Chu el khawm chu a ni nawh, ka chibai char khan pieng dingpa nu dingin ka thlang a,  damsunga khumpui ințawmpui dingin....

Tiem sunzawm la, @ http://www.hzate.in/2017/11/tha-sensier.html?m=1

Thuziek dang, @ http://hzate.in/

Tuorem Lo Lung Di (Love Story)

              Tuorem Lo Lung Dy

Ziektu :- Joseph Lr Tuolor

                    Part - I

                Nikhat lungleng khawm tuor antak ngei, Kumpui sul invawi ding hi iengtinam hmang ka ta.........
                Chulram chang ta hnung le tiena tlanga lo khawsakna, tlangtin le muoltin hai fang a, hnusawn puonang chul ta hnung hai fang a, lungleng tinkim hang dawn kawp chang hin chu umkhawsawt hi a um khawp el a. Tawng ve lo hai din hriet thiem dan chu a um naw hrim a nih. Maten sulhnung chulram ei hei fang zet chu a del lumtu umlo ta na na chu a re țhup el a. Siksikrieu  an inhram veng vung a, virthlin a mut len sawlhna țawl hai khawm chu lung suklengtu anlo inchang zo tah a. Ankhat tawk a țuon sin relna le tuothing phurna zalamphei hai chu sulhnung hmu thei sun chu anlo ni lem tah. Chuonga khawsawt le beidawng tak a ram hmangpui le țuonna tlang ka hei fang pei chun virthli in a mut len mau le sawlhna hai chu phaivuo hung hrang lo lawm ni awm takin an dam der der a. Hringmi nun vanlai a thla ang hi mi dawnpui zai reng anrel si nawh. Lungleng tak a tiena nunhlui, biethu tiemna tlang hai ka hei hrut pei chun....... ngaita kei chau hi am aw lungleng purdo hring kan sawn a, awnthing zar ințhuom, kur duom duom zar a fu in chunga vațhu te chu a u sawrlai dite zawng a lungleng em em le hnemtu ngai a țap thlawk thlawk angin an hram ngawi ngawi a.
   "Hui ie Hui ie ka di tiena hui ie,
sawna viel viel, sawna phaidaw.
Ka di sawrlai tuoite kha inlo hmu am.?
Vuongin zawnghmu thei lang chu a ngaia ka țap hi puonang bang tang ka ti ie....
Tuka tur-ik tur-ik tur-ik"  ti a a lu thle sir ser, thlu bak bak a a hei tuk del del chun lung a suk zuol em em a, a pawmlai di sawrlai biepui chu tawng lo a, makhat a invai ngawi ngawi a nih ti chu a hlasak a inthawk hin hriet thei a ni nghal a. A di sawrlai zawnga hringmi sulhnung a thlavai taka invak velin, ieng hun le ni a inthawk khan am a sawrlai di le lo ințhe ta ni ding chu, khawlai muol le tlang am hrutin la zawng pei a ta.? a chan inriengtak te hi ka ngaituo sun zawm ta pei a. Hringmi chau hi khawsawt le beidawng țapnau ding ka lo sawn a, thilsiem hai khawm hin hmangaina natzie hi anlo hriet ve a ni hi tie... tiin thil ramtin hnungnle hma ka dawnkirin lungriemin a mi tlakin, hrietnaw karin ka mitthli a hung far thla phut el a.
       Nikhat tak hiel khawm lungleng tuor intak ti nak lai a, kumpuisul invawi a leng ding chu iengtin takin am hringnun hmang ka ta ? ti a ramtin kil le kap ka ngaituona invak vel chun mi pangai a min angtir naw hle a. Țhen le ruol hai ka hei thlirin a țhen fam changa piellei thuoriet hnuoi a zalin, a țhen vangkhuopui suoksan in risang muol an liem a. A țhen fanau maltluon chawiin a țhiengten runhmun antuorem a. Kei tak ve hi aw......tiin ka taksa pil a siem mawina le țhatna hrim neilo hi ka ngaituo changin, chawilo le pawmlo hrai lo inchang law law lang tiin ka țawngsuok rum rum. Makhat a sulhnung fang a ram hmangpui kar a tinkim hang dawn chu lungril hi anrum thlawk thlawk el a.
     Țhal favang nikhuo a hung inchawi ta leiin thilsiem tinreng hai khawm chu khawsawtna in a tuom vel vawng ta niin ka ngai bel vawng tah a. Mintukthla chu a boruok khawm a hung re in a dei ta em em a. Iengtin hlimin phur inlakhawm a thla a dei hrim hrim leiin a re veng vung el a. Zaleng sing zatam kar a hringnun hmang chu țapna chau a lo ni lem tah. Nu le nau haiin hrethiem ve hai sien chu aw..... sienkhawm hriet khawp khawm ka ni ve si nawh. Hnuoi le Van inrem ta lo, inremtir dinga thu tisaah hung inchangna ni, 25 December chu a lo hnai tur tur el tah a. Hlil le lawm taka lo tung ve chu hringmi dithusam ve chu a lo ni a. Lengdang han fanau le hlim tak a Lal thar hung pieng ding chu anlo phurin an nghak hla em em a, kei ruok chu lungril ngaituona sahal tak el lei le lungril nat na lei chauin ieng dang reng hi ka dawn thei si nawh.
        Zan dar 6:00PM ahung inri in kohran inkhawm hun chu a lo ni nawk țep el tasi a. Lungril khiengbai a inkhawm a dinga hang inbuotsai chu a chi naw khawp el. Chuonglai chun Remi chu tui insil dingin inhmaw em em tak pumin a hung phei a, a nu le pa chun inkhawm bansan lo hram ding le inkhawm hman ngei dinga insil dingin an incha mawl mawl a. Remi chun "Nu ieng po khawm lo nisien a rem dan ang angin hun hung hmang ka ta, remruottu in a rel dan le a mi țhuoi dan dan a ni el, van sil phawt ka tih" tiin a a hung phei tah a. Insil zo zantieng thifim dawng velin Rama chu a lo leng suok a, chuongah a lengvel lai chun a lungril sukna tu a lo hmangai em em Remi chu beiseina le suongtuona țhang phak lo khel tieng chun a tawng ta phut el a. Rama chun, E....khai.....ah....iva hei inhmaw awm de.! Insil a hung i ni maw ? ata. Adawn kir hma metin, inkhawm te i kai ding am ? tiin a hei indawn zui nawk nghal a. Remi chun, 'Aw inkhawm ding ka ti a, kan hmaw deu a ni hi tie' ata. Chuong lem chu maw a lo ni lem, tiin dawn sap chuong ta lo chun a fesan tah a. Remi chun thu ramtin hril a hohlim ve chu a lo duthusam ve a lo ni a, sienkhawm Rama ruok chun a dawnsap ta chuong naw a.
         Rama chu ngaituona a chamzing sienkhawm, chamnaw angin Pathien Biekin kai chu inhawi tiin a nghak hla em em a. Kristmas uorlawk a ni ta leiin boruok khawm a zang a, inkhawm khawm anhawi hle el. Samang ințhe hnungah hang inhmaitawn chu hril hi a hai khawp el a. Chuong a hringnun an hang hmang pei chun Remi khawm chu samang a lo țhe ta hnung Rama chun a biek sap ta chuong naw na san hai khawm chu a ngaituo ta rum rum a. Hmangaina lo țuoia samang hang țhe a, tuoremlo biepui hang chang el chu insir um khawm hi a ti ta rum rum el a. Kei a mi hmangaina leiin lungnat le rinumna tam tak a tuor a, hi khawvel a hnemtu tawng lova, a lungnatna le beidawngna hai chu Krista a innghatin a hun a hmang lem ta maw. Aw vawikhat bek chu Uram hin ankanem min hlan ve sien chu ka va hei nuom de aw.!
   Inkhawm țin zo char a ni leiin Biekin Varenda a chun ngirin lenruol hai le thutin anlo hohlim a. Hang inpawl chu an hawi vieu ning a tih, leng dang nu le pa, țhen le ruol anțin zo ta hnung khawmin anla bei fan fan a. Chuonga anhohlim inhnik lai tak chun Remi chu hung in, Uram i zangaina insangtak ngen chung chungin ka hung fiel che a ni ie. Lunginsiettakin hung leng ve ta la vawizan chu maw. Iem a ta khang chen kha sa changriel ang elin i mi riel am.? thaw feng ei tih hung leng rawh lunginsiettakin. tiin a hung fiel chawt el a. Ram a chun, e.....khai ka riel lul naw che aw, ka hman ngainaw lei chau annawm. Hung leng veng ka tih, siemkhawm enta ka thuom hnaw le ka Bible hai hi khawlam lo sieng ka ta.? I mi fielna hi a hlu em em a, sienkhawm ka ngen kir che a nih. Dam in inrunin chu lo lawi la, kei khawm ka thuom hai chu thlek ka ta, inkhawm țina in phak zo ta lo chu a chau intlak hle a nih, baka a mawi naw a thaw zawngsak a awl hle el. Hung lawi ve ka tih, ata. Remi ruok chun, chuong el chun maw mi lo enliem zing, zu fe la lo nghak ka che ata. Rama hin zuk ko a, inthlawnpui a thu ramtin hrilpui ve sien chu a nuom zawng chu a lo ni a. Sienkhawm zukbthaw ngaina a um tasi nawh.
       Hringnun hmang le inhervel hi hriet thiem antak khawp el. Nau amg leng dun lai ni hai dawnin khuo a sawt, lung a na in lung anleng ve hle el a. Uram iem a ta i to țhiep el a, a biek ve hi i phal ta naw maw.? I țawngkam hriet ve hi ka lo beisei hlak a. Sienkhawm chu tak hiel khawm chu dawng ve din i mi ruot ve ta naw maw.?
Rem....i tawn a hin neina le theina, suongding le ngaisang ding iengkhawm nei ka nei ve si nawh. A min anhril hnar hnuoi a țawngna neisun ngei a suok țawngbau le ka thei ang tawkin lungril le hmangaina ka lo inhlan che a, sienkhawm thlingzo thei chuong ding reng kan naw maw. I tawna ka lo țawngsuol le ka hril hai po po hi, a thu a ziek le hmuthei nisien. Ka zielfung le thaikawi nghatna lekhapuon hi kum sawm fak a tling ta naw el dim a nih. Sienkhawm ka anka suok chu virthli tham hmang el in hmu le tawngdin sulhnung a nei ve si nawh, hmangai Remi ka dem lul naw che a, hi hmangaina inriengtak hi țaplai nau ang imchangtir ka ti chuong nawh. Sienkhawm i duaisam lo val ka lo ni naw lei chau a na, hmangaina i min hlan khuoizu ang thlum le lungsietum kha tu chen hin a la țuoi naw a, parang a vul ding ruok chun a vul ngam ta si nawh. I hmangaina hi a min hlantu hringmi changthei ang ni ve sien chu anzakna le anphatlamna, a pi'n a maksan ta dawn sak lo a, mal a invai a ka thlahnuoi a riekrun a bel hi, țapin inzawt mawl mawl thei a tih lungnatna hai. I hmangaina rielang lo dei in, piellei hnuoia lo thamral ta sienkhawm, pawmdinga i min hlan sulhnung lo nei ta hnung hi nghil din kan mawi naw hring khawvel ram a hin.
       I tawn a hin nauang ka țapna ding chauin maw biethu di khuoiang ei lo tiem, Hmangai Remi ieng kher dingin am aw hmangaina hi i lo suk lungngai. Hieng chau ding hin maw hmangaina ei kar a piengpui laihrui iengin i lo tlung le.. A hun tawk naw ngei ie...kar a hmangaina vuoi a chul riei riei ding chu. Sienkhawm thuneina le mawphurna hi ka ta a ni ve si nawh. Tuor lai hmel nui sieu a lungril sa ang țhang chu tuor nep dan hrim hi um veng a tim ? Ei vangkhawzawl a hin hlimten tuvdang hrim ngai lovin, aw iengtikam runhmun khat a lengin hmangaina biethu tuorem in hlimlaini hai hi sunni tawiin, fanau malthluon lawmin nauang lawm veng ei ta.? tiin sun le zan hringnun ka lo hmang hlak a. Ka din sun le zan hrimin danglamna a nei tasi nawh. Mitin ta dinga kawlni suok var mawitak hi, hnuoi hi ka ta ding chun a var mawi zo ta si naw, nauang hlim a parang vul nawk din khuon a rel ta naw maw dittak hmangai mi u.
      Hrai le lengtin kar a lengin, lungruolin hringkhuopui ei lo hmang dun a, sienkhawm hmangai mi u singmi zaleng tin kar a hringnun hmang peiin, riekmaw valeng iengin riekrun vaiin, siel ang lawina run chu puon ang hnawl a lo țul ta si, chantawk khuorel hi itawn a parang vul ve sien chu ientin tak in hmang ve ding che maw.? Tutang ngailo te a i țangnem bel a hringnun ka lo chawilien laiin, suongtuona thamralin. Di zun i fam hringkhuo ngaiin hringmi  zalengtin kar a riekmaw valeng ang vaiin, turni kawl chu dangruolloin kei ka tawn a parang vulin, a zu insieng mitin hlimna kawlni chu kei din lungngaina chau maw a lo ni lem. Sir a hnawl thei ding hi kan naw maw. Tinkim ka hang dawnin lunglai hluozotu, a del lumtu in suoksan zai i rel ni hin chu, țapa inthuok thlawp thlawpin vangkhawpui hi a hmang luo ie.
Hmangai in ngai ngawi ngawi lang che khawm kata din parang i vul ve ta si nawh. Dittak hmangai mi u anrieng tawn a hin chulzai lo rel inlakhawm, ka hmangaina che le val sing zatam lai a i hmangaina chang zolova rieng, anih, ruol banzolo le lungnatna tamtak ka tuor na hai hi nghilzai mi rel pel lul naw raw aw. Hringmi cham sung a ka hmangaina hung par ve, in ro lovin i tawnah kan hlan che a. Sienkhawm ka tlingzo chuong si naw maw i lunglai na hnem dingin. Hmangaina hi rieng mawl leiin maw i duaisam naw. Rosum hmangaina hai lo nei lang chu hieng ang lungril thisen far a, sun khuo zamkhuo hin lungril tlansa ang far nguoi nguoi kan ring nawh. Hmangai mi u hi taksa piengpui ngei hmangaina laileng vate ieng a tuol zuong țum ve hi tu tawn a am hlan ve ngam tang ka ta.? Takrawm sawnin ka lo pawm che hi, i lunglai ruk a kim ten hang dawn ve la. Nang ngei khawm thiem inchang bik ka ring nawh.
        Lungril a sip liem le lungnatnahai hang inzawt le hril dun chu hriet naw karin hun hi a lo fe hrat khawp el. Zan dar 11:12 PM a lo inri nawk der el tah a. Țin ding a ka hang inbuotsai chun, hun dang nekin chu zan kher chu thlak hla um bawk si, tawng nawk ding khawm a rinum bawksi. Inpam ang reng in ka hun ka hmang a. A tur a sa hnuoi a lengtin ruol kim a sul hnung tinreng hang fang le khawsakna hmun hai hang thuol nawk zet hin chu patling inti thei chi hi a lo ni naw kher el.  Hriet naw karin mitthli hi a lo far zawi zawi thei khawp el. Chu zan phalbi vur thlak thla chu ka ta din lung suk leng tlang a anchang ta lem a. Hla siemtu in "Tinkim ka hang dawnin umkhaw in suk sawt ngei"  a lo ti angin lungril hi a hung so map map a. Hmu ding le hlimpui ding umta chuonglo, suongtuona cha aloni ta sih a. In thlak hla ang reng, inpawmnawk ding a rem tasi lo chun zan dar 11:20PM chun ținzai ka lo rel tah a.
      Tu dang ngailo te a biethu di tiem hai dawnin, chul hnung ramre a, inchambuk kar a ankhat tawka hmunphi hung țo ang elin, biepui hai chu anhung parsuok sieu sieu a. Hmangaitu le dawntu ding hrim an um si nawh. Japan hlo in a bawm kur nguoi nguoi a, theina hlak ka nei ta chuong si nawh. Hmangai inrieng lungnatna ding chau a ka lo tawng ve hi famkhuo inlawipui ding reng hin chu kan zuom lul naw ie. Ni iem a ni zat fe hnung a chun hun remchang le hun awl la um sun a chun tuothing lo phurna hlak hmun a chun ruo satin ka fe ve a. Ka suongtuo le ka nghil phallo chu hrietnaw karin kan intawng ta chawt el a. Huon a sinthaw ding a țuon lo rel hi a lo ni zing a. A ma ngei khawm chu ansir zie le a mi thlak hla zie hai chu hril ngailo le indawn ngai lovin, a țawngdan le a umdan a inthawk khawmin hriet thei in a um a. Kar a doral hmelma hrang le thutin lengvel hai lei a tumlo ram tlung kan nih ti chu a ma ngei khawmin a hriet a. Lo hrilsuol le lo sukbuo ta hnung a ni lei chauin inzakna lientak le thiem changna ding lampui chu a zawng hlak a. Insira țangkai chuong ta si lo chun a nun inriengtak chu a ma khawm a lungna takin a hmang liem hlak a. Chuonga thutin ramtin kan hril lai zing chun hriet naw karin thupui kan lut nawk der el tah a.
    Van boruok lientak kar a inlengvel mu vanlai ang el in, hmangaina lo rem tazet suk chim chu tuorna men hi a lo ni naw kher el. Ei thil tuok ta chun muol muol an mi liemsan zo tah si a, hmangai mi u nang tak hiel khawm hi taksa a lenghmunin rauthla muolza dan a maw țuonsin mi rel san. Tu hin țapin ințhe inlakhawm, hun hlimum ei lo hraw ta hnung hai te kha lungrila a la thar zing si a, țuoi ni hrim nei din ka ring lul nawh. Hun le ni hai intawi a ei khawsakna, kumpui linglet khawralna hmun chulram lo inchang ta chu, hnung in nghatin kirsan a lo țul lem ta si maw. Umkhawsawt a dawn kir changin nghilni hrim um ngai naw nih.
Vangduoina le harsatna hi vawisun ni tuortu chunga hin, hun khat chu a lan kieng ngei ka beisei. Sienkhawm suongtuona chau a ni lem tah. Dittak hmangai mi U, hi khawvel hlimna le lawmna haiin hun khat naw le nikhat chu, mo angin țhezai la nei ve ngei anti che a. Anrieng nau tawn a hmangaina inrieng le lungnatna hi i hringnun a par ang la vul ve ngei a ta, tuta ka lungnatna le kan vai pui, hnemtu tawnglo a rieng ka ni zie hi la hung hre ve ngei tang i ta. Chu hunah ruok chun țuonna tlang hai lo dang zovin, leng dang tawn a parang vulin, hraite chawiin țuonzai lo rel tang i ta. Kei ruok chu hnemtu zawngin, tawng silovin ei vangkhuo sul hnung chu hung fang pei tang ka ta. Aw chu hun a hringnun ei hmang hran dan le ei vangkhuo hmang dan ding ka suongtuo changin a van dang awm ta ngei ie. Ei țuon zai relna ding le nauang ei hlimna ding duaisam, chu hun a chun nang ruok chu runhmun rosum hmangaina le duaisam kim in leng tang i ta. Țhal favang khuo hung inchawiin, a țhiengten țuonhmun rem tang i ta. Ruomei zam rei kar a nunhlui hai dawn kirin hun le ni hai la hung tiem awm si a, zan tawnmang rauthla lim hin mi la hung tawng ngei i ta. Chu pha chun, dittak hmangai mi U........hril zawm antak ta hle el.
           Sir a hnawl hnungin ka ngen nawn che, i hringnun a harsatna tamtak ka lo siem hai kha mi ngaidamna. Khawvel piellei ram a khawsa le leng ei ni leiin, lung leng chang le khawsat ni khawm la hung nei ngei i ta. Kawplai di tuorem in hraileng hai le ei sulhnung i hnug fang changin hnung sawn ram ngai a thar lovin, anih, kei anrieng tawn a i dawn lungruk suk leng naw la. Chu nek hmanin mi inrieng pase ka lo ni zie le in nghatna thlak ka lo ni naw zie le, bel ding ngam hrim ka lo ni naw zie a hrilfiena ni lem sien. Tawnmang a in tawng chang khawmin in nghil bang a zuol nawk theinadin chung khuonu kuomah țhangpuina zawng lem ding che in ka ditsakna anka kan hlan lem che.
          Kei ruok chun ka dem lul naw che in, hmangai hle lang che khawm. Chu hun a chun kei ruok chu muol zapui dan a nauang nui ni reng um lovin, luoithli nulin hringnun hmang tang ka ta, hi chau hi ka chantawk chu lo ni tang a tih. Chuong chun lekhathawn hlui hai chu lasuokin......Dittat hmangai mi U, i kuomah hin thil pakhat inhlan nawn che hi ka nuom a, i mi hmangaina thaikawi phulo tak el ka tawn a i min hlan hai, tiem nawn changin lungril a suk na zuol thei em em a. Ka ta din umkhaw suk lengtu  le lungnatna suk zuoltu anlo inchang ta lem a, ka theida in ka hnawl na che ni lovin, sakhmel tawng ding um tasi lo, hmangaina parang vul tasilo. Țawngkam hre zing si, thaikawi biethu di hai la hlui chuonglo chu tuor antak deu naw ding maw.? Kan hlan kir lem che a nih.
Dittat hmangai mi U anrieng tawn a biethu di hai parang vul din kir zai chu irel thei ta lul naw maw.? Hlim lai ni hai parang la hung vul nawk sien, i tiem thu di hai sawrthla eng riei hnuoi a hai ka dawn changin nauang ka țap, lunglai a na nau mi hnemtu ding khawlam i țuon tah a.? Hmangaina țangnem a inpawm laiin mangțha ti chau maw i biethu di lo lem. Doral hmelma hrangin hi taksa hringnun ka lo hmang zing laiin, hmangaina in fam khuo a lo lawi ta maw? I dung thulin ka hmangai hrai chawi riengte hi chan a lo ni ta si a. Ka hringnun hrim a ngaithiemin tuor thiem din kan zuom lul naw ie. Ka zawng ruoi ruoi sawrlai mi U ka tawng chuong si nawh, țapa zaitin vawrin ka thlirvel hmar tlangthluon. Piellei dairiel changin rielang an dei zo ta maw? Tinkim dawnon hringmi lungmawl sa lung a zing ie.
     Suilung ruola insuikhawm a
     Lengza in, tutang ngailo te a
     Hlimten țupnzai relin.
     Lengtin khum a biethu di hai
     Tuorem in, Parang vulna ei țuona
     Vangkhuo. Singkhuol lung di
     Hmangai mi U, dawnin kar lam
     Ang a hla ngei ie.......
     Suilung mawl a tinkim dawn
     Changin, țap khuo hruol hrui ang
     A sei luo ie hmangai mi U.
     Fam ngai lungleng hi dawn zai
     Hung rel a har ngei maw.?
     Zan chung sawrthla eng ruoi kar a. Thangkuo zar hnuoi a lengtin di han  hlim zai anvawr tu dang ngailo te in. Di run sung a khuoiang an kai, an innghilzo ankhawvel hnuoi rinum na le lungkhamna ram lungmawl. Anrieng thutin di lesakhmel tawn a luoithli nulna bang zai reng a rem thei si nawh. Hraite chawilo runhmun tuorem, rienghlei tawn a derthiwm tuorem.
        Tuorem lo lung di i lo tlingzo ngei el. Ngai man a inchel sawng thei ding ei ni si nawh. Nang ngaia lengin sunkhuo zankhuo thamral el ding hi antak ngei ie. Lungnatna le vangkhawpui chu suoksan zai lo rel lem tang ka tih. Țuonna tlang indang leiin maw biepui par ang a lo thliek "TUO REM LO LUNG DI"

                      Part - II
Arem Naw Maw Tuorem Lo Lung Di
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

                      Lengtin han hmangaina parang an tlanin kumtluong țhenaw biethu antuorem sieu sieu a, hlimten tudang ngailoten țuonsin anrel an vangkhawpui chunga turni sen riei hnuoiah. Kei ruok chu tawn a tlingzolo anrieng nau hmangai hmangai, a lo va dang thei ngei hringmi seng seng hringnun in hersuok dan hi. Tuollai chaina vangkhuo dum duoi chu hmangaitu ding zawngin partin anvul, simthli hrang le fawn velin inno sieu in a len vel a. Partin tlanin bel ding ka zawng vel hnem thiem di pui ka tawng si nawh khawvel țhe na ram a hin. Um tak maw aw.! Um veng antim hring khawvel a sieng hringmi leng hai lai hin. Aw a na ie khawlam i țuon ta a. I sulhnung a runsung lien le, darang lenruol kim a lawi ang kai na run. Rielang a dei zo ta maw...... Hmangaina neisun thlafam chang a chung van ril rum khel tieng pielral ram a hringnun chawilien ding hin chu, iengtin takin hringnun hi hmang ve tang ka ti le aw..!!
         Dittak hmangai mi U, iengkim ka tawn a hmangaina suonglung ieng a ei remsang lai khan mi lo hril ve la chu, vawisun ni hin ka chan fahra le inrirng hi silpuon tuomna ding neizolo iengin i tawn a hin sen nauang a țap ka ring lul naw ie. Ka din i hringnun i pek phal zie i hril hai kha kan nghil lul nawh, sienkhawm thlafam i lo in huom si nawh. Hieng ang em hin van khup hnuoi a hringmi leng hai hin hringnun an hmang ka ring lul naw ie. Sienkhawm rethei, pase lungmawl hmangaina, a lo ni ngei mawl tak a nih. I ta din innghatna le anrieng nau hai lungkham bangna tlak ka lo tlingzo naw lei chau a na, aw iengtikam hi chan inriengtak te hi nghilin leng dang ruolthar di bak ang sai ve thei ka ta. Hmangai mi U, hun le ni hai hung inherliem peiin. Ngailai chungin samang țhena turni a hung hersuok a, duaisam tham ral a lunglai phang a. Anih, tuortu in a tuor nep el ding chu lo ning ka ta, tawnlairang khawm tawn hman lova, hmangaina biethu thamral a. Rinumna piellei thuoriet hnuoi a arang invai chang ni hin, tisa nunram hi thlaler a hung sien ve hi insir a um hi ka ti naw thei nawh. Hmelma nuhnungtak thina nunrawng hi pumpel hma reng hin chu lawmna parang thlan tum inlangkhawm, ka ta ding ruok chun thlazing ruopui zam riei kar a kawlni eng nghak ang chau hi a lo ni lem.
          I kuomah iengkim thutin hang hril diet diet hi nuomin thlakhla ngawi ngawi lang khawm, silpuon hnawl hnung ka lo ni tasi a. Ruolang mi ni na le thlingna neilo hi ka nih, ti chu i tiem biethu hai khan ka ni na hai chu ip ruollo le zep lovin an mi hril zawt zawt ta lem a. Sienkhawm a mi sandamtu krista a chun, hmangaitu tawnglo, rinumna le neksawrna po po tuor a. Kei mi suol ta ding a hung invaitu chu belin taksa le thlarau a kei khawm vakvai pui ve din ka phu hlie hlie a nih. Ka chan ding hrim a na, lungawitakin tuor nep el lem tang ka tih. Ngai ngamlo mi U, hringmi dan a sakhmel tawngni hrim le dawnlung hmunkhat ta lo ding a samang hang ințhe liem el ding chu, tuor a va na ngei ie... Sienkhawm hun le ni rangkadartui ang luon na, zarva ienga lungruol a ei lengna le hlimna tlang sa pui chu, kir rel lo din pangmuol a khum zo ta maw. Aw vawikhat bek te hi ka hringnun hi mi hang dawn ve la ti ding ni inlangkhawm, tep lo el ka lo ni tasi a. Nunhlui dawnkir chang ni hin chu umkhawsawt pur do hi tuor antak ngawt el. Hieng nek a insang lem lungnatna a thlakbuok hringnun hi a hun tawk ta naw maw.? Khuonu ruot a thil hung tlung khawm lo nisienkhawm, kei chun ka ngai el che ni lovin ka hmangai em em che a. Nang ruok chun sira hnawl hnung val hi i mi dawn kir ve hi ka ring ngam tasi nawh, hieng chau ding hi anta maw.? Lungnatna tuor a bieng a luoithli luong nghiei nghiei a, i hring pur do a sun le zan hun in awi el ding chu, dawn in lung hi a sahal ta ngei de aw.!!
         Aw hmangai mi U, ka hmangaina che hi hieng ding hrim hi a lo ni ngei el, Krista hmel suk hemtu hai hi anni hrim a nih a hmangaina hre nawtu hai chu. An hrietthiem ve hun a chun Krosah thi chen tuorin hmangaitu ding zawngin, a nih lungsieta siktui farkhat bek khawm petu ding a hmu zo chuong si nawh. Hnemthiem tuisik hlan in thlafam dairiel a chang ta lem a, lungngai thlaphang khekrawl kha nuizat um a chau ngaiin a tuorin an rum Kalvari tlang sapui a. Lungnatna tam tak tuor a hi khawvel hringmi lai a arang vaiin, ka hmangaina che hi i hriet ve hun ni le thla, kum haiin la hung hersuok ngei a ta. Chu hun a chun sir a i hnawl a hnu val anrieng hi la hung hre ve ngei i ta, chu hun hung tlung ding chu "Thilsiem tinreng haiin ngaiin anthlir sa le mihriem doral bang ding hun" a lo ti angin, kumpui sul in a hersuok ding nghakin tuor pei lem tang ka tih.
              Hmangaina thutin hril le hlan dun chu nuom in chak hle lang khawm, tawn a tlingzolo val chu ka lo ni tasi a. Ka ta ding hin chu i tawn a thuhnung thuhma hril a zawt zing nek chun lungawi tak a tuor nep dan lampui zawngin inchuk lem tang ka ta, I hnawl a hnu hin tiem nawn zing che lang khawm a thei ta awm si nawh, chu nek hmanin lungril natna laikhum thlenem a inrumpui chu inhawi lem tang a tih. I tawnah hin suk lungngai ding che in nauang ka lo tawng na che kawng a hin, a nih i hringnun a hling ang ka lo siengna chung a mi ngaidam mawl la. Kei mi mawl hin ka lo suk rimsik na che le ka lo beiseina hi nangkhawm insir hle ka ring.
     Chawnban vawr ieng a in vawr liem hi piellei hnuoi hringnun umkhawsawt lungleng hi tuor a, samang hang ințhe hi chu thilsiem tinreng le virthlileng vel hai hin mi dawn pui veng an ti maw.? Țhen le ruol ieng a sakhmel tawng zing si a, duaisam a hringnun hmang ding chu a kim thei mawl naw ie. Tiena sulhnung zamuol liem hnung hai fang chang ni hin chu turni sa ang lunglai rum na, virthli leng le zo thlifim hrang del del haiin thawidam zai rel thei an tim.? Chung khuonu malsawmna tam tak lo dawngin, hun lo fe pei a inthawk le hmang mek hring khuo a hin, a thilthaw suk famkimna din mitin dawng hlak malsawmna chu kei rinum na hransar ang lam a lo țul tasi. Lungnatna hai chu parang vul in thang khuo a suo a, vanglai vul hun ding nghak hla ngawi ngawi in sakhmel chul riei riei in maw  hnemtu kan vai. Ka zawng ruoi ie, sienkhawm tawng phak ding hrim a  um si nawh. Ngaitak chungin ngailo te in maw țhezai rel a lo țul ta lem. Hmelma doral kar a țuonsin rel chu hringmi lungmawl tuor nep ding chun a rik luo ie. Ka ngaina che le ka hmangaina che, kar a doral runhmun tuorem chu a lo va harsa ngei ie... phulo lung di kasai lai parte. Țang dang belin țuonzai i lo rel lem ta maw.? In hmu mak in mi hnam hle tang i ti maw? Kei ang em a hmangaina biethu tiem nawn che le hlan che hi an um ka ring lul nawh hring khawvel a. Tuorlai hmel a thitin hang hril chu thlasiek thlakin an lang rum rum a, sienkhawm chantawk khuonu ruot di sel thei ding hrim hi kan nawh. Damtakin i hringnun tuiang dam sien, ka lo suk buoina che le hnawl le thlinglo tak chungah hmangaina inrieng bel thlaklo ka lo inhlan che hai khan mi ngaidam la. Tisa nun a hin nghilni um in hriet khawp ni naw inlakhawm, thlarau ram a bek hin i țawngțai nan mi hung hre ve hlak ding che in ka ngen mawl che. Sienkhawm i zangaina le lunginsietna ka ngen ngam lul tasi nawh, tlinglo val anrieng hi tunvam lunginsietin hmangai ngawi ngawi thei an ta.?
     Dittak hmangai mi U, tuorem lo lung di chang zing a leng hi chu a rem naw maw.? Nang le run hmun biethu tuorem reng hi chu. Iem hril thei chuong ka ta, hmangai ngawi ngawi le in ro ngawi ngawi in, leng dang tawn a parang vul lem ding che in hmangaina chawnban nem a chelin luoithli nul pum zingin kan thlaliem ta che. Damtakin leh i hringnun tui ang dam sien, fanau ditumtak malthluon chawi a hringnun hmang din ka ditsakna insangtak inhlan pum zing che in, i lung lawm a kim thei na din mangțha le hmangai mi U.
Nang le run hmun biethu tuorem reng hi chu A REM NAW MAW TUOREM LO LUNG DI.

                    A TAWP TAH
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Gaon panchayat development plant(GPDP)

      

                Our village our Development
                            GAON SABHA
                              on 3/6/2017
  Venue- P.hnachangzawl market shed MAC        constituency Lowerkharthong &  kharthong
   Under Harangajao ITDP Block Dimahasao

PÂR EI NIH

PÂR EI NIH

_"Mi po po hlohna ang an nih, an ropuina po po khawm hlo pâr ang a nih. Hlo chu a vuoi a, a pâr chu a tla a."_
(IPetet 1:24)

Mi beidawng lungngai thlavai a ṭap in rum hai khawm a ei hlimpui em em hlak chu pâr hi a nih a, vul sawng sien chu a mawina hin hlutna nei kher naw nih. A vul sung a tawi leiin a hlu a, mitin lungril a lâkin a hne êm êm a nih. In tuol le a in cheimawitu chu pâr a ni a, ieng anga in ṭawp, bâwngin ang el khawm lo nisien pârte mawitakin hang chei vul la chu tukhawmin bawngin ṭawp dan chu ti ta kher naw ni hai. A mawina le en a hlawna chu pârte lei kha a nih.
       Aw leh ei hrilnuom tak chu ringtu inti êm êm le sakhuo mi êm êm hai hin Biekin tam tak hi ei rausan ta nin ei hriet a, ringtu hai inpawl khawmna, thlarau a iengkim ei thaklut ei laklutna hmun chu biekin hi a ni nih. Lal David chun hmun dang a ni sang tamtak um nêkin, biekin tuola nikhat um chu a tlang lem a, a san chu mihriem chu pârte ang a hrilkhi ei ni si a, pârte chu incheina ti lo chu hmangna dang le ṭangkaina dang hrim a nei nawh. A hriet chieng leiin Pathien Biekin sukmawitu ding a nih ti chu a theinghil ngai naw a nih.
    Pârte i na, i hming kha pârte hming lo ni sien, vawikhat biekin i fe naw hin pârte hming nei pakhat chu a kim ta naw a, i ṭhungna kha tu in am, khawlai pârte in am lo sukmawi a ta?  In mawina chu a design kha nilovin, a se vêl a pot a pârte i remkhawm hai lei kha a nih. Chuongang bawkin Biekin chu rangkachak ang a thle khawm lo nisien mi pathum char inkhawm zing zing hai sien a mawi zo naw a nih, biekin ṭawp deu mipui sip mup mupin Pathien chawimawi hai sien chu biekin ṭawp khan thu a phur ta naw a, a sunga pârte umkhawm hai kha anih mitin lungril suk hadam tu chu. Chuleiin biekin inkhawm fe ngun le fe ngunnaw hai hringnun chu kâr a hla hle a nih. Parte ni pâr theilo hai hi enkhi sin ro hman chu, hna thar, dâwnthar an lâk ngai naw hrim hrim, an hna hlui kha sen ṭakin an kawl zinga, an in rieu kâk hlak. Chu leiin Lalpan khawlai hmun a pâr dingin am a siem che, vawi iengzam i pâr in, hna thar i lâk ve ta a?  ti chu ngaituo ve el rawh.
       Mi damna, mi hlimna dingin vawi iengzâm i parte mawina kha insuo ve ta a? Pathien in ringtu hai (pârte hai) a sie bumna hmun le a khawmna hmun chu Biekin hi a lo ni a, chu leiin ringtu hai inpawl khawmna hmun ti a nih. Biekin cheimawi le Biekin sungah pârte remkhawm hai ei ni si chun, kum khat a hin vawi iengzatam biekin i suk maw a? A mawi zo naw na chu i pârzo naw lei le, i hna hlui i kawl zingna lei kha annaw maw?
    Lal David ieng a pârte ei ni zie hi hresuok a, hun tawite ei nei sûngah hin pârang vul zing thei din Lalpân hratna tharin min thuom mawl raw sen.  Amen..!!

Ziektu:
_Joseph Lr Tuolor_
P.Hnachangzawl, N.C. Hills, Assam.

SABENGTUNG TE

SABENGTUNG TÊ

Chângtlang : Mathai 21:7
   _"Sabengtung le a tê chu an hung kei a, an chunga chun a chuongpha tah a."_

        Hi lai ram thu hi ka ngaituo changin a ropui ka ti in, hlu ka ti thei êm êm. Zawlnei Zekari a chun Zion Lalnu thlawm lai a chungtienga inthawk a inhriettirna a hmu angin, Zion hmusit le thlawm tak a um la hung ropui ding le, mi po po lai hamṭha a la hung ni ding zie ei hmu a. (Zekaria 9:9)
          Lalpa lsûn Sabengtung tê a hung hmangna san hi ieng tekhi na lei le hrilkhi na dingin am a hung hmang a? ti hi ngaituo tham a tlingin ka hriet a. Zirtîr hai chun Sabengtung le a tê an hung ṭhuoi a, ti thu ei Bible châng tiem a khin ei hmu a. Thil rêng rêng a chîn le tê chu mi lai a le ienga khawm tiemsa anni ngainaw a, mi i hnâwl anni rawp hlak a nih. Jentail hai ei hlutna ding le ei la ropui ding zie hi Zawlnei baua chau hril nilovin, a takram ngei a minchuongkai tirtu hi a ropuiin hlu hi ka ti hle a nih. Mihausa le lien a tlang naw zie chu zirtir haiin a nu le tê an hung ṭhuoia, a tê a tlangsuok lem a, a rinum tuor dingzie, a sâwl ding zie khawm a hriet pêk annawm, amiruok chu, a puinu in a hraw phâk lo Puon chung, Sawlhna chunga hai lâwnin, a nu lût phâk naw na Jerusalem Biekin sung tuollai chen a hmu pha ta a nih. Mi lien, hausa le mi ropui hai lal ding lo nisien chu aw... Bible a "Mi rethei, pasie, fahra hai Lal le Pathien"  ti hi ziek ṭhat ngai a tih.
        Mi i phur nuom naw le ei i hne naw thil hai hi motor in ei phur hlak a, chuongang bawkin anni hunlai khawm hin khawvel mihriem i phur hne naw chu sabengtung hi puok pêl tu dingin anlo hmang hlak a nih. Lalpa lsûn sabengtungtê a hung hmangna san hi, khawvel suolna rinreng bohmangna suol chu van khup hnuoi a hin a phur zo ding an um naw a, hmusit le deusaw na tingreng phurin Kalvari tlang tieng chun siel ang a anla sawi ding thu a hrilna a lo ni lem tah. Khawvel suolna tinreng phurtu hi ieng ang chie in am i nun a hin i lo ruot ve a.?
              Vawisûn ni hin hre chieng inla chu aw Hosanna rawl hi a danglam ring a um nawh. Ei hriet chieng naw lei chau a ni naw maw? A lâwnna ding a puon i pha pêk khawm kha i la sâwp fai lêm ie..! A lampui a i sâwlhna pha khawm kha a la vuoi ve naw ie..!  ieng ti zie a chawhnung nisa in hêm chau a "Hemde rawh, Hemde rawh"  tiin i phal nâwk am a na..?
           Kidron vadung tlânga dangchar le thla invai ngawi ngawi in a hringnun rinum harsatak chu sakhmel chul riei riei in anrûm a. Van khup hnuoia thilsiem po po in en ngam lovin an ropuina anthup hmang a, van Lalnau sûn dingin.
Sienkhawm ienga ngailovin a tuorna chu i la en bur el a ni maw? Kidron vadung in a dangchar suk bo sien chu ei thlarau hin hlimna a hmu ring a um nawh. Rethei le fahra nau, mi i hnawl hai hin khawvel tuipui nekin ei Lal dangchar chu hmangaina in ei suk bo pêk thei a nih.
      Mihriem phur hne ruol lo chu sandamtun a phur zo tah a, hmusit, hrilsietna, hêkna le demna, vuokna le hneng de na hai chu lalpân a mi mâksan pêk hrim a nih. Mi hai angin fesuokin rawngbawlna leiin suknawmnatna tuor ding ei nei naw a, hieng hai hi annawm ei tuor ding chu. "Thlamuong takin um ro, keiin khawvel ka ngam tah"  chu leiin anih hla siemtu chun "Iengkim ka tuok ta po hai hi i tirko ropui annih" tiin an lo in zawt pui thei.
       Sabengtung tê chu a chungah phurrik tak in nghatin, a khaltu chun hmawl le a vuokin a nuom na tieng tieng a khal kawi ruou ruou angin, i suolna phurrik chu Lal krista chungah in nghatin rom sipai ruolin siel angin ankhal kawi ruou ruou a, zo lovin a thluk pui a, a chawngpu pa hadamna ding chun ran, phur phurtu chun lel sa sa in a a phur hram hram angin, ei suolna le bawsietna tinreng chu vawi sari a tlukpui hnung khawmin ei damna din suol inthlanna hmun Kalvari a thlung pui pui hram hram a, a phur rikhle sienkhawm hrietnaw insak um a umin, Thing lêr a chun van tieng ngha a sakhmel chul riei riei pumin, a pa thupêk chu hne zovin, "A KIN TAH" tiin khawvel suol chu thichilnun hmangainan a sawpfai zo tah.
    Hringnun a demna kha thlupuiin vawi iengzam i thopui ta a? Hrilsietna, le hekna, rinumna, ṭamna, saruokna hai hi vawi ieng zat am i thopui ve ta a? Hringnun a zawna ni rawp sien nuom a um tak zet a nih.
      Rawngbawl ding le thu hnuoirawl, in ngaithlawmna le a dang dang Korinth ziek a thlarau ra pasari hai nei tu ding a sandam ei ni a, Hosanna rawl suk danglam ding a sandam ei ni naw a nih. Chu chu hre zingah hringnun hmang thei din Lalpa râwn zing pumin leh, a ma thawpui ni ve din tiem tu hai po po ditsakna kan hlan cheu.  Amen..!!

Ziektu:
_Joseph Lr Tuolor_
P.Hnachangzawl, N.C.Hills; Assam.

HRINGNUN HI

HRINGNUN HI

_💙Midang hai hmangai thei mi ni ka nuom a.._
_Mani in hmangaina ka nei lien lem si._
_💵Sum tamtak hlaw suok dingin ka bei a..._
_👉🏻Hlimna pakhat khawm kan chawk thei sinawh._

_🎺Thu hmangin mi hai thunun ka tum hlak a..._
_👉🏻Mani inthunun dingin ka hlawsam hlak si._

_💋Mi rêl a awl vieu lai in..._
_💋Ka thuhril hai tukhawmin an ngai peinawh.._

_💙Zalen taka hring ka nuom a..._
_👉🏻Kei man ka zalenna ka zawr hmang si._

_💙Midang țhat nawna hmu a awlsam lai in..._
_👉🏻Mani indik naw na pawm antak nawk si_

_💙Hnena nei dingin thil danglam ka hmasawn a țul a.._

_👉🏻Tlawmna nunin ka nun sukfamkim angai hlak._

_💙Hlawtlingna nei dingin ka beia..._
_👉🏻Hlawsamna tamtak ka paltlang a țul ve si._

_💙Nitin ka thi ațula..._

_👉🏻Mihai ta din nitin ka hring ațul hlak si._

_💙Suongtuona in Khawvel ka hmang a..._
_👉🏻Tisa a sukpuitling ațul hlak si._

_💙Ka ropui theina din hausak ka nuom a..._
_👉🏻Midanghai ka hriet thiem theina din retheina pek ka ni._

_💙Taksa ta din fak le dawn ka fak țhat angai a..._
_👉🏻Ka hriselna din insum theina ka mamaw ve si._

_💘Hmangai nei hi..._
_👉🏻Hmangai let naw khawm inhuomna a ni tlat a._

_💙Duhthu rengin ka pieng naw a..._
_👉🏻Ditnaw dan in ka liem nawk hlak._

_💙Naupang na a inthawk puitling vat vat ka nuom a..._
_👉🏻Tar ni chu ka nuom chuong si nawh._

_💙Beiseina nei dinga inchuk ka ni a..._
_👉🏻Beidawngna tawng khawm inhuom ve a ngai si._

_💙Mivar ka ni thei nadin varna leilak ka hraw ațul a..._
_👉🏻Mi mawl tak hai ka pawl ațul hlak si._

_💙Țapin Khawvel ka hmelhriet a..._
_👉🏻Țap chungin ka lan thla liem ding a nih._

MEDIA & TECHNOLOGU

SOCIAL MEDIA AND TECHNOLOGY

         *"LALPA chun Pathien ngaisak mi chu ama ta dingin a sie hran ti hi hre lem ro. LALPA chun ka ko po leh lo hrieng a tih." (Sam 4 : 3)*

By :- J. Ringum Tuolor
P. Hnachangzawl, Dittokcherra.

                             Information Technology  Hmasawnna chun kawng dang dangin ei nunphung a thlak danglam thei a. A that zawng le asiet zawngin thalai hai nun dan le khawthlir a suk danglam nasa hle a. Tlangmi hi pi leh pu hai hun a inthawk ta khan inleng intuo hlak hnam ei lo ni a. Tienlai chun tlangvalin an khuoa nuhmei an dit dit an leng thei a. Nuhmei chun tha taka lo biek vel chu a sin le mawphurna a ni. Tuchen hin tlangmi hi inpaw tlang em em (closed society) hnam ei ni a. Thingtlang ram a nawk thung chun sungkuo chanchin le ieng party mi le sa am an nih ti chen in ei inhriet tlang deu thaw a ni! Hun a hung fe pei a, chuonga inpaw taka ei nun ho tak el chun ei nunphung khawm khawvel hmasawnna leiin a danglam ve ta hret hret a. Nunghak leng din tlangvalin a dit dit na Ina a lenglut el ang kha a rem tanaw a, khawpuia ruok chun ‘polite’ naw na lien tak a ni tah. Mi ina leng ding khawmin ‘hung leng ka nuom a, in um hmel am?’ ‘In remchang ve am?’ etc ti a phalna lak hmasak phawt hi a bengvar tlak lem a. Mobile phone-a khawm in hman am? I biek thei am? tiin, dit dan hril nghal mawl mawl lo hi nun dan mawi a ni ta bawk. Tulai khawvela mi ei buoi ta em em a, hmaisana inhmu kher lo khawm in inpawl thei alo ni ta zing. Phone hmang hai, internet hmang hai in hmaisana inpawl ang elin ei inbe tawn thei ta. Website fetlenga Internet/ Mobile Phone hmanga inbiekpaw na le inpawl khawm na hril na hi ‘Social Networking’ an ti chu a lo ni. Social Networking hi chi hrang hrang a tam khawp el, a tlangpui in tulai rama ei hmang uor bik hai chu Facebook, WhatsApp, Instagram, Orkut etc. hai an ni a. Social networking site hai hi kum 1990 hnung a siem tan chau an ni tawl a. An lar hmasatak chu Theglobe.com (1994) Geocities(1994) le Tripod.com (1995) hai an ni a. Tulaia ei hriet lar tak pakhat Facebook hi chu kum 2004 a siem chau a nih. Hrilsei bek tanaw inla, ka hril tum tak el chu hieng Social Media-in thalai hai nuna a that zawng le a siet zawng a nghawr a nei dan hai, ei fiemkhurna ding le a hmang dan tha inkawkhmu hai  hi a nih.

SOCIAL MEDIA TANGKAINA : A tangkaina hril ding chun hril ding tam hleng a tih. A pawimaw zuol hai tlawmte hang tarlang inla :-
1. Man tlawm lemin sumdawng le Company han Advertisement an thawthei a, a hmangtu ha’n a thlawnin awlsam takin brand thar tha tak tak an lo hmu thei bawk.
2. Social Networking member (Social Networkers)- hai hi an inzawm kuol vawng a. News le Information inpek zung zung na din a tangkai.
3. Ruol hlui le thar hmuna in, nupui pasal inzawngna hai, sin zawngna dingin a tangkai.
4. Insunga in hrilseng lo, Schoola khawm inchuk seng lo hi a tam em em a, Social media a inthawk hin subject bik um lovin thil tam tak an chuk thei a, chuong ani leiin inchukna tieng a dingin thil tangkai tak a nih.
5. Chanchin thar le thu pawimaw inhriettir zung zung na in a tangkai hle.

A THAT NAW NA :
1. I profile a inthawkin tu'm i ni awlsam takin miin an hriet thei. I hming, kum, thlalak, marital status etc. iengkim a um a, I chungchang hrie dinga i dit bik naw hai khawmin awlsam takin i chanchin an sui thei. Profile-a sie chin ding fiemkhur deu a ngai.
2. Misuol i tawng a ni chun profile hlem hmang khawmin nasatakin inhlem thei a nih. Internet fetlenga mi hlem ching hi tam tak an um a.
3. Tulna neilo a sum / hun khawralna a ni thei bawk.
4. Hieng site a inthawk hin nupa inthe na hai, sungkuo buoina hai, ringna tieng a siet pha na hai a hmang thei a ni.
5. Addict thei a ni a, nasataka sietpui theina a nih.
6. Inchukna, rawngbawlna le Thlarau nun din bul tha naw tak a nih. Chintawk nei a tha.

EI HMANG VE DING AM ?
I mimal duit thlangna a ni. I hmang tangkai thiem chun nasatakin sawr i ta, a ni naw zawnga i hmang a ni ruok chun i sietpui pha thei. Thil reng reng hi a hmangtu an pawimaw tak ti hriet a tha. Social Networking site hi Human Trafficker haiin nasatakin an hmang mek bawk a, naupangte
inchat puiin inruk hmang dan remchang an dap a, an chanchin iengkim an hriet hnung a chun awlsamtakin an inrukhmang a, nawchizawrna hmuna hai an zawr thei. San Francisco State-a Sex tieng a sumdawng hai chun Social Networking site hai hi an hmang tangkai em leiin sawrkar lu asuk hai hle, hieng ang hmsng suoltu hai hremna dan khawm passed a lo ni ta nghe nghe. Mak tak el chun Social Networking hi Pasal nekin Nuhmeiin an uor lem. Kum 2010 a Pasal 53% in an hmang a, Nuhmei 68% in an hmang thung. Kum 2015 a ruok chun Pasal 73% in an hmang a, Nuhmei 80% laiin an hmang ve ta a ni.

SOCIAL NETWORKING CRIME : Crime tam tak um ta hai lai a tlawmte hang tarlang inla :-
1. October 2006 khan Myspace a Josh Evans chun Lori Janine Drew tiin hming tehlem hmangin profile a siem chawp a, hi lei hin Megan Meier chu an sukhlum phah a nih.
2. July 2008 khan Briton, Grant Raphael chun a ruol hlui Matthew hmangin facebook a homosexual angin an-register a, Grant Raphael hi Euro paisa 22,000 inchawitir a ni.
3. Natasha Randall, kum 17 mi chu a nun hlim lovin hun sawtnawte hnungin a bedroom a an awkhlum ringawt. Police haiin an awkhlum nasan tak ni dinga an i ring chu social site pakhat ‘bebo’-a a message dawng lei a nih an ring.
4. Kum 2007 le 2008 khan Bridgend, Wales tleirawl 7 ngawt hai chu inhnai te te in an in sukhlum a. Hi khawm hi social networking lei niin Police hai chun an hril.

SOCIAL NETWORKING I ADDICT AM ?
Social Networking hi chin tawk nei lo chun addict thei a ni tlat el. Social Networkers i ni chun hieng a hnuoi a zawna hai hi dawn la, i dawnna i zirin i ngirhmun in hre thei itih.
1. Social Network site dang dang (whatsApp / Fb / Instagram etc) a member i ni am?
2. San um bek lo le tum khawm nei hran lovin hieng site hai hi i kan hlak am?
3. I tum nek a sawt hieng ang a hun i hmang hin mak in ti ve hlak am?
4. I ruol hai le i sunghaiin thaw ding an hril che in ‘kan hman nawh’ tiin am a nih i dawn ve hlak am?
5. Social site hai lei hin i thawding hai i thul pha hlak am?
6. Hieng site hai lei hin zan i meng sawt pha hin inhma tak in i tho pui thei am?
7. Hieng site hai lei hin i sung hai le i ruol hai laka insuk fihlim, a tum a um nuomna i nei hlak am?
8. I sung hai am a ni, i zirtirtu in am a ni, them/ hmang talo dinga an ti che khawmin i them / hmang nawk hlak am?
9. Hmai insan a inbiek nekin hieng site fetleng a inbiek hi i thlang lem hlak am?
10. Hieng site hai ta ding hin ieng anga tam am hun i hmang hlak ti nang le nang in dawn hlak am?
11. A tak taka i ruol (real life friends) nekin internet ruol (online friends) i nei tam lem hlak am?
12. Internet thanaw am a ni, san dang ieng am a ni lei a online ruol hai i biek theinaw changin i lung a sen hlak am?
Zawna pali chen khi ‘Aw’ tia i dawn chun Social networking site hi i addict tina ala ni chuong naw a. Zawna pangana a inthawk a parietna chen khi ‘Aw’ tia i dawn chun Social Networking site hai hi addict el thei ngirhmun a i ngir tah ti na a nih.
Zawna pakuo na a inthawk a atawp chen khi ‘Aw’ ti a i la dawn pei chun Social Networking hi i addict tan mêk ti na a nih.
                      Iengpo khawm nisien, Kristien hai chun hieng khawvel hmasawnna inthang mek a hin ei thawding chin le thawlo ding chin thlir thiem a pawimaw hle. Khawvel hmasawnna hai hi ei lutchil a, hmang tangkai thiem a pawimaw hle. Tirko Puala chun, Timothe kuomah, ”Thu chu hril rawh; a huna khawm, a hun naw a khawm thawpei rawh; dawthei taka inchuktir pumin an thiemnaw na inhriettir la, zil la, fui rawh”, (II Tim 4:2) ti a ziek ang khan. Khawvel hmasawnna hung inthang mek hi rawngbawlna pawimaw tak a nih ti hi ei hriet thar pei a pawimaw hle a nih. Khawvel Computer Age hi athu hrietna chau ni naw sien, khawvel suolna le thlemna do let ve na ding Computer Age hi hmang tangkai seng thei din Thalai le tulai ringtu hai Lalpan mi thangpui mawl raw seh.

The 4th November 2016
P. Hnachangzawl, Dittokcherra.

VANGLAI NI HLUT ZIE

VANGLAI NI HLUT ZIE
( I Timothy 4:12; Sam 103:15; l Peter 1:24; Thuhriltu 11:9-10)

By :- J. Ringum Tuolor
P. Hnachangzawl, Ditokcherra.

         Pathien in khawvel mihriem le thilhring chi tinreng hai ta dinga a siem le a pek lai a hlutak pakhat ve chu vanglai ni/hun hi a nih, tiinla ei hrilsuol kher hi ring a um nawh. Chuleiin mitin in a damsunga a ngaituo ding le a hriet zing ding a tul le pawimaw tak el chu "Vanglai Ni/Hun" pek le inhlan a ei um hi tuta ding a hmang le hring am ei ni a.? ti hi ei hringnun a zawna ropuitak le lientak chu a nih. Mitin el hin hi khawvel a hin vawikhat chau hun ei nei a, pieng nawn nawk ta ngai naw mei nih. Chu leiin hriet zing le ngaituo zing ding a nih. Vawikhat chau tleirawl, thatlai, vanglai i ni ding a ni si a. Chu hnunga Nu-le-Pa hung ni tang i ta, chu pha chun nunghak le tlangval nun kha ngaiin tlak hla em em inlakhawm ni thei chuong ta naw mei nih a, i hun hmang ieng hun khawm kha hi kokir nawk thei ni ta ngainaw nih. Hi khawvel a hin vawikhat chau hun i nei a, pieng nawn nawk ta ngai nawng ei tih, ti chu hrezing la, i vanglai ni le thatlai ni hi tu ta dingin le ieng thaw dingin am hmang le hring i tum a ?
       Sap mi ngo haiin "YOUTH" anti nekin Hmar tawng a "VANGLAI, THATLAI" ei ti hin a fie lem hman hman a hawi a. Mihriem damsung hun kawng iengkima intanna chu thatlai hun le vanglai hun hi a ni leiin, Hmel, Thluok, Hratna le thil dang dang a hratlai le vanglai ni le hun a inthawk a ni leiin, hun ler tieng parang vul ding a i vanglaini i buotsai a ni chun ko kirin a hmun lin rul ka che ti la khawm kir reng reng tanaw ni hai.

1. VAWIKHAT CHAU :- Mihriem chu thawsuol thaw that lei a insir a pieng nawn thei ei lo ni ta naw a, dit tlang thei na ram a leng ei ni lai khan, nun hmang dan ding thutlukna siemtu din tu am i lo rawn hlak a.? Sap Hlaphuok thiem William Shakespeare chun "Hi khawvel hi lemchang tuol ang a lo ni a, lemchang tuol zawla mani chan hun seng a lemchangtu hai an hung inlang ang hin, hi khawvel a hin mihriem hai hi ei inlang sawk a, mani chang hun ei hmang zo chun ei inlang nawn nawk ta ngai nawh" a lo ti a. Hi tawngbau hi ei ni khawm a ei hriet zing dingin a pawimaw ve a nih. Khawvel a hin vawikhat hun pek ei ni a, pieng nawn nawk thei ding ei ni tasi naw hin chu ei vanglai ni hin tu rawng am bawl ei ta.? Tu lem hmang zo ei tum a.? Ei Bible a ei hmu angin, Vanglaini chen thei din thupek ei hmu a, inchen zo phat an le anzo, ti hlak a um tasi nawh. Vanglai ni chen zo phat an le rorelna a la um nawk ding a ni si a. Vanglai ni i hmang dan kha rorelna hmabul a inlangpui ding sawn rawi i ti aw..!! I vanglai ni hun hmang dan khan anlang pui lem ding che a nih. Suol inthupna um ta nih, a ti ang hrim in; ei ni in ei inzawt ding nisienla chu mihriem ngaidan a chun thupthei um sien a ang a, a miruok chu i thilthaw in a hek ding che a ni leiin, beram hmul vaw tu hmah a to zing kha chu neptak ning a tih. Hril ding hrim nei ta naw mei nih.

2. VANGLAI NI HI HLOPAR ANG CHAU A NIH :-  Pathien thu chun thatlai ni le vanglai ni hai hi a sawtnaw ding zie chu chieng takin a mi hril a (l Peter 1:24) chuleiin, siemtu Pathien hi hrezing dingin a min fui mol mol a nih. Vanglai ni le thatlai ni hai hi (Hringnun) sum sawtnawte hung inlang a bonawk el hlak ang hin a mi tekhi pek a (Jacob 4:14) a sawt naw hle a nih ti chu tu mihril ngai lovin a chiengsa a nih. Thuvar pakhat chun hieng hin a lo hril a, "Vanglai hai hin mi ngaitla vawng hai sienla, tawngkam khat chau ka hrilnuom chu; nangma a thil um po po hai kha a that thei ang takin hmang ve rawh" ti hi a nih a lo ti a. Ei vanglai ni hai hin sawt a dai naw ding a ni a, hi khawvel a ei cham sung hin. Chuleiin, vanglai ni hlutzie hre in, hmang tha in Lalpa ta din hring ei tiu. Vanglai ni hi hun hlutak a lo ni hrim a, chu leiin kha hlutna tak pek a ei um na hi tu ta dingin am nun i hmang a ? I ta ding chau in am ? Khawvel ta dingin am ? I Sandamtu Lal Krista din....?

3. TU HI HUN LAWMUM CHU A NIH :- (II Korinth 6:2) Hun le ni pek a ei um hi a hlu in a ropui hle a nih. Vanglai ni le hun hi a pawimaw hle a, iengkim riruong le siemfel na hun pawimaw tak chu a nih. Piengthar ding le rawngbawlna ding khawm a hun hlutak chu a lo ni ngei el. Kohran le thalai, khawtlangin ei i tuor lel tak chu vanglaini hlutzie hrelo le Pathien le nun lo hmanglo hai, hun ler tieng a ei hang sawr hin an min bai pui anih tiinla a suol ka ring nawh. Sawrlo ding hlak a members ni ve bawk, nau le te inkawi neng nung le upat chawibang hnunga ka piengthar nawh hang ti hlak chu thil inzakum a ni tasi a. Piengthar anga inngaiin, thar siloin nun beidawng takin khawvel ansuoksan pha hlak a nih. Chuleiin iengkim siemfel le relbawl hun chu vanglaini le hun hi a lo ni takzet el a nih. Thuhriltu pakhat chun hieng hin a lo hril a, mi 4000 (sangli) hai lai a survey a nei a, a thil hmusuok chu hieng hi a nih. Kum 20 tling hma a piengthar umzat mi 3200. Kum 20 - 30 inkar a piengthar mi 400. Kum 50 - 60 inkara a piengthar mi 17. Kum 60 - 80 inkara piengthar mi 1. Kum 20 tling hma a piengthar khi a tamtak a ni a, nakie ti a hun la hmangtu hai din a tlawm deu deu a nih, ti chu kum 60 chungtienga mi khin a suk chieng hle a, Lalpa ta dinga sinthaw ding khawm a thawhlawk thei ding hun sung tak chu vanglai ni le hun hi a lo nih. Rawngbawltu mi ropui tak tak haiin vanglai ni hlutzie hre a, Lalpa ta dinga anlo inpek hun hai hang en ei tih.

1. Rev. Dr. Billy Graham chu kum 1918 in apienga, kum 16 in a piengthar a. Kum 32 a ni in khawvela rawngbawltu pawl roupui tak lai a mi BGEA (Bill Graham Evangelistic Association) a lo indin fel der tah.

2. FW Savvidge chu Mizoram a Chanchintha a lutpui khan kum 25 chau a la nih.

3. C.H Spurgeon chu kum 1834 in a pienga, kum 23 mi a ni in Waterbeach Pastor a din Ordain a lo ni der tah.

4. Martin Luther chu kum 1483 in a pieng a, kum 24 mi a ni in rawngbawltu din Ordain a lo lak tah.

5. John Knock chu kum 1514 in a pieng a, kum 22 mi a ni in rawngbawltu ropui a lo tling der tah.

6. William Carey chu kum 1761 in a pieng a, kum 24 mi a ni in Humpui a rawngbawltu dingin anpei fel tah.

7. David Livingstone chu kum 1813 in a pieng a, kum 27 mi a ni in Africa ramthim a rawngbawl din a lo lut tah.

8. Ulrich Zwingli chu kum 1484 in a pieng a, kum 24 a ni in Pastor Ordain a ni tah.

9. George Whitefield chu kum 1714 in a pieng a, kum 22 mi a ni in Pastor Ordain a lo ni tah.

                Miropui tak tak le mi suongum tak tak chanchin entawn ding le annun a inchuk ding mi petu hai hi vanglai ni lo hmangtha tu hai ra (fruit) ei la fak in ei la dawn a na, mi hai ta dinga fak ding pa thei din kum 20 - 25 inkarin an siem fel zo ta a. Vawisuna vanglai ni huntha la neitu hai hi kum iengzat hraw am ei lo ni ta a.? Ei hratna le hratlai ni hin ieng chen am a phak ta a.? ti chu ngatuo um tak chu a nih. Chuleiin, dam le hring a hun le kum tamtak la hmang thei dingin chung Pathienin hriselna tha le damsawtna a mi pek a ni chun, Vanglaini hlutzie hrelo a nun hmangtu ei ni lo ni pal chun hla siemtu in "Hun lertieng parang i hung vul chu................Lalpa rul ka nuom che; a hmun lin rul ka che." ti thu hi tap insir pum a ei hlapuitak la hung ning a tih. Vanglaini hlutzie hrelo a nun hmang ral mei mei tu hai hmakhuo ding le an ra ding chu, Retheina, Pasietna, Rimsikna, Lungngaina, Tapna, Beidawngna, Ruol tlaksamna, Hmangaitu ding invaina, Sung-le-kuo inkarna le a dang dang hril ding a tam hle. Chuleiin, Vanglainia a ram le felna zawng hmasa hi a pawimawtak a nih. Vanglai ni hai chen a, theitawp a nun hmang ding a zalenna pek ei ni lai zingin, rorelna hmabak seng ei nih ti hre in, Vanglaini hai hi hlobet parang chau a lo ni leiin, a hlutzie hrezinga nun hmang thei din thalai hai Lalpan mi thuoipei raw seh.

A KHAWLEM HIN AM RAWNG I BAWL VE HLAK A..?

Kumpuisul tamtak her liem in, hi khawvel a hin hnamtin chitin, țawngtin le țawngtheilo. Hringa seikien tamtakin khawvel hi dutawk le mani nuom zawng le inhawitir zawngin hringnun ei hmang seng anih tiin la a suol hi ring a um bek nawh. Unau pahni hi an um ve a, pasal am nuhmei anni tiruok chu hriet a ni ve nawh. An pa hming chu SORKAR anih a, annu chu RBI an nih. Nau pahni an hung nei ta a, A upa lem hming chu ZANGA anih a, a naupang lem hming chu CHÊNGSÂWM (Sâwma anti hlak) a nih. An hung puitling ve ve ta a, nikhat chu an unau hin mi harsa le sawmdawl ngai, mipasie le rethei, milungngai le fak le dawn nei lo haiin, chuong po po chu annei theina din an inpek suok tah a. Mi pakhat hin chuong hai unau pahni chu hmu in a lo lâk ta a. Nikhat chu an pahni hin hmun dang dang a rawngbawl din a tirsuok ta hlau el a, chuong unau pahni hai chu in ngai êm êm sienkhawm keițhe an țûl tasi a. Kum tak tak an thamral hnung chun anpu kuomah bawk chun an hung kir nawk ve ve ta a. ZANGA chu smart le innou hieu hin a hung kir a, SAWMA ruok chu țiek le bal em em hin a hung kir a. A pu hung hma chun an unau chun an hohlim tlang diel diel tah a......... SAWMA (chun țap pumin) :- U Zangah i thau in in nou bak a khawtiem i um, iem i thaw le khang chen kha.? ZANGAH (chun inti thei deu hin) :- E...e...e... ka fe hlak na le ka sin thaw hlak chu maw......zuk hril el ka tih. A chang chun CINIMAHALL dam, RESTAURENT dam, WINE BAR dam, 5STAR HOTEL dam, AIRPOT dam, FOREIGN dam ka lut kuo kal zak zak hlak a nih. Thawbik ka nei naw a, thawnaw bik khawm ka nei bawk nawh. Ka thaw kim vawng a nih, Khawvel a ni hi, hringnun hi a sawtnaw a chu leiin chen ka tum a nih. tiin a dawn a. SAWMA chun a nih maw...?? Kei chu ei ințhe a muol zapui dan a țuon ei rel ni a inthawk khan, In lien deu sungah hin Pathienni zat hin an mitir a, Dawkan lien deu le insang deu chungah hin ip (Thawlawm bawm) te pakhat a um a, chu chun an mi thun a, an mi kei dawk nawk a, an mi thun nawk a, a vel velin an mi en a, ka zakuo in ek hai chu anmi tuom țawk țawk a, ka bal ka vai an mi dawn nawh. Hnungtieng ip nekin hmatieng zakuo ip a dam anmi hnawm lut a, ka rimsik thei em em a nih. Ramthim a dam, Building a dam sin dingin anmi nawr let a, hadamna hrim ka nei nawh. Pung hlak chu ka pung thei si nawh tiin a chan hai chu anzawt ta mol mol el a. Mani pawimaw le dit hai lak na din pawisa nawi ei pawimaw bek nawh. Thawlawm ding ruok chun ei in țul pawimaw ta luo deu hlak an naw maw.? Mani dutawk a pawimaw ilak ve thei na chu chengsawm nawi i zawng khawk khawk na kha a ni el naw ding maw.? A mi petu hi hre in pe hmasa zet in la chu aw............ chengsawm chau a rawng ei bawl na rasuok hman vawisun chen hin, technology hmangah ka thuziek ngei hi i tiem thei annaw maw...? Pe tam inla lem chu nang le kei misuol hin ei phu bak bak in ei dawng el naw dim a nih..!! "Pe ro, chuongchun pekin um intih" ti ziek a nih si a. Lal tadingah rawng i bawlna hi cheng ieng zat khiet am a na....? "Pawisa nawi in maw Rawng ei bawl" Tiemtu hai Lalpan malsawm raw sen cheu.

India Ram sungah Hmar State panga (5) hai

India ram ASSAM state sunga hin Hmar haihi District 5 a ei um ani Cachar district, NC Hills district, karbi Anglong district, Hailakandi district, Karimganj district anni,hienghai lai hin Cachar District, Hailakandi district le Karimganj district haihi keikawpin kum-1997 khan BARAK VALLEY HILL TRIBE DEVELOPMENT COUNCIL(BVHTDC) chu HPF cadres mi-417 hai Pu T.SANGKHUM HMAR inrawina hnuoia an Silai haileh an in surrender khan pekin ei uma, tuta Council Chairman chu Pu Lalthawmlien Neitham Zote a nih.
.
BARAK VALLEY HILL TRIBE DEVELOPMENT COUNCIL(BVHTDC) SUNGA # HMAR KHUO hi 90 a uma ka hriet po hung tarlang ka tih:
1. Saisel
2. Tuisiet
3. Neithangveng
4. Muoltluong
5. Diphucherra
6. Hmarkhawmawi
7. Bula punji
8. Kamrang Phailien
9. Budawn
10. Biete
11. Digli singpunji
12. Kuoklung
13. Bizung
14. Ngente
15. Rawser
16. Vawmkhuoituk
17. Vapuol
18. Khawhmunlien
19. BakhawPhai
20.Thingkap
21. Kumba
22. Lailawngsara
23. Khawthlie
24. Muoldam
25. Lothazawl
26. Baroai
27. Diger Compound
28. Kapakhal
29. Mierpur
30. Sharon veng
31. Chikhur
32. Chikhur huonveng
33. Zalam veng
34. Tupidawr
35. Chandikhal
36. Zurkhal
37. Diklangmukh
38. Khanthuom
39. Lailawngsora
40. Haibung
41. Lower Thenzo
42. Ngaiban Ramthar
43. Hmarkhawlien
44. Tlangmawi
45. Mawinathawl
46. K.Bethel
47. Sawnbari
48. Kukurthawl
49. Ningpu
50. Balisawr
51. Nagathawl
52. Bagbahar
53. Luipui
54. Karawt
55. Dosora
56. Christian punji
57. Phaizawl
58. Doban
59. Bizungsuo
60. Langkhawr
61. Zoar
62. Tuitha
63. Subawng
64. Hatichawrra
65. Barawidisa
66. Thiek punjie
67. DOLAKHAL
68. TUOLPUI
69. SAIHMAR
.
kum-1997 census dungzuiin BVHTDC sunga
Hmar khuo-99 a uma,
Hmar In-5216 a uma, Hmar mihriem-36,684/ anni.
.
NC HILLS DISTRICT, ASSAM state sung #HMAR tawng hmangna khuo hai:
1. LEIRI
2. SIMTUILUONG
3. HUONVENG
4. DOIHENG
5. AIVAPHAI
6. BORO-MUOLKAWI
7. PHAIPUI
8. TETTEPHAI
9. MAUCHAR
10. KHUONGLUONG
11. P.HMARLUSEI
12. N.HMARLUSEI
13. JINAM
14. HEBRON
15. BETHEL-1
16. BETHEL-2
17. BORO-ARKAP
18. MUOLLIEN
19. SARON
20. TUOLPUI
21. RETZAWL
22. BUOLMUOL
23. HUONVENG
24. HMUNTHAZAU
25. MISSION VENG
26. ARDA
27. CHOTO-LEIKEK
28. HNACHANGZAWL
29. T.MUOLKAWI
30. THINGBUNG
31. VAWNGZAWL
32. BORO-LEIKEK
33. J.HEBRON
34. P.HNACHANGZAWL
35. ZORDAN VENG
36. NEW ZOAR
37. KANAN VENG
38. MAHUR GARDEN
39. TLANGSANG
40. HMARTLANGMAWI
41. MUOLHAWI
42. MACHIKHUR
43. NEW ZION
44. PATHERKAWT
45. HARANGJAO
46. MUOLHOI
47. UMRANGSUO
kum-1997 census Dungzuiin
Total House No.=3459/
Population=17,234/
.
Hmar Biete tawng hmangna khuo hai
1. Sangbar
2. Khawtlir
3. Chaptuk
4. Khawbak
5. Saisi
6. Thuruk
7. Jahai
8. Thlanglawm
9. Kharthong
10. Fiengpui
11. Kawtnipui
12. Laivel kanana
13. Taizawl
14. Vaitang
15. Vaitang hebron
16. Thingdawl
kum-1997 General Census dungzuiin
Population No=2039 anih.
.
Hmar Hrangkhawl tawng hmangna khuohai:
1. Dijung
2. Chaptuk
3. Lungkhawk
4. Doleichunga
5. Robi
6. Choto Robi
7. Tuizonte
8. Rekhaw
9. Tangpui
10. Buongkung
11. Bongphili
12. Muolpong
13. Zion
14. Buolsol
15. Asiak Robi
16. Kalimabong
17. New Machipur
18. Tuikim
kum-1997 census dungzuiin Mihriem= 1038 anih.
=======================
MANIPUR STATE SUNGA TIPAIMUKH CONSTITUENCY, HMAR BIELA HMAR KHUO EI HRIET THEI CHINHAI:
.
1.ANKHASUO
2.BUONGHMUN
3.BUONGHMUN SIZANG
4.BUONSI
5.CHINGMUN
6.DAMDIEI
8.DAWLTANG
9.H.MAULIEN
10.HENCHUNGPUNJI
11.J. PHAIMUOL
12.ZEISUO
13.KANGRENG
14.KANGRENGDOR
15.KASURBALI
16.KH. ZEIKHAN
17.KHANGBOR
18.L. KHARKHUPLIEN
19.LAWIBUOL
20.LEISEN
21.LUNGTHULIEN
22.MAWINADAWR (HMARKHOTHAR)
23.MUOLKHANGTHAWL
24.NGAMPABUNG
25.NUNGSEKPUNJI
26.P. HMUNLIEN
27.P. HMUNTE
28.PARBUNG
29.PARVACHAWM
30.PATPUIHMUN
31.PHAILENTHANGPUNJI
32.PHAILIEN
33.PHERZAWL
34.PHULPUI
35.ROVAKOT
36.SAIKULPHAI
37.SARTUINEK
38.SAVOMPHAI
39.SENVON
40.SERHMUN
41.SIPUIKAWN
42.SITAM
43.SUONGPHUHMUN
44.TAITHU
45.TALAN
46.THINGKAL
47.THINGKALDAWR
48.THINGPAN
49.THINGPUIKUOL
50.TIEULIEN
51.TINSUONG
52.TIPAIMUKH
53.TUOITENGHMUN
54.TUISEN
55.TUOLBUNG
56.UPPER KHARKHUPLIEN
.
Churachandpur District sunga Hmar khuo hai:
.
1. BETHEL
2. HMUNTHA
3. HMARVENG
4. KAWNPUI
5. KHAWPUIBUNG
6. KHAWMAWI
7. LAMKA
8. MUOLBEM
9. MUOLVAIPHEI
10. NGURTE
11. RENGKAI
12. SAIDAN
13. SIELMAT
14. SAIKAWT
15. THENMUOL
16. THINGCHAWM
17. VALPAKOT.
18. M.RAMTHAR
19. TUIRING PHAISEN
20.THINGKANGPHAI
21.LANGZA

Eden Huon v/s Getsmani Huon

1.  Eden huonah khan Adamin Pathien pawlna a
      hlaw a, Getsmani huonah ruok chun Isun
      Pathien a pawl thung.

2.  Eden huonah khan Adam chu ko suok ngaiin
      a um a, Getsmani huon a ruok chun Isun a Pa
      a ko lem.

3.  Eden huon chu Adam suola a tlukna hmun a
      a nih a,  Getsmani huon ruok chu lsun Adam a
      le a thla hai suol a phurna hmun a nih.

4.   Eden huon chu Adamin Pathien anbiksan na
       hmun a nih a,  Getsmani huon ruok chu lsun
       Pathien a zawngna hmun a nih.

5.   Eden huon chu Adam thu awinaw na hmun a
       nih a,  Getsmani huon ruok chu thu awi bawi
       a lsu inpumpekna hmun a nih.

6.   Adam le Eve suola antluk hnung khan Eden
       huon chu kawlhnam a in veng tir a nih a,
       Getsmani huon ruok chu kawl hnam chu a
       bawm a thun lut lem na a nih.(Mathai 26:52)

THLANG HAI EI NIH

Khuo pakhat a hin inhlawfa rethei le pasie êm êm hi a um a, nitin fâk fâwm le inhlaw fâwm; ngaituo chawp a fâk le dâwn hlak hi a nih a. Nikhat chu a beisei le a ringna khêltieng a malsawmna in a hung hmuok ve ta chawt el a. Mi thlawmngai le inpezo mi tak, mi rethei le pasie hai, țhangpui ngai hai, țhangpui rin lo le hnawl ngailo mi chun, mi rethei le harsa ngâwi ngâwi a hringnun hmang hlak tu chu antuokpui ta hlau el a. Tangka sum a nei ve naw leiin, a ran vai lai a mi ngei Vawk chal fûn nga bawr vêl a lien chu a pêk ta a. Nikhat nâwk a chun, chu mi rethei pha chun vawkin a bawl țan ta a. Vâwk chal chu a kâwl vêl a um zing a ni leiin bâwl zo vat chu a tum ta tlat el a, chuong chun thing hai chu a thlûn, a kâwi, a sie, a țha thlang chuong ta lovin anbel ta vawng el a. Chuong lai tak chun mi pakhat hausa deu hi a hung ta hlau el a, a ma chun, hieng lawm lawm a thabo che....fe la tlanga khin thing țha le thlûn a tam annawm, vawisun hang put la zingah i bawl ding annawm..!! tiin a hril a. A ma chun.....ka hriet annawm, tuta pawimaw tah. Țha le thlûn tak tak tlang chungah um hai zuk hmang thei le, phâk a um lo hai nek chun, hieng lai a hmang thlaklo a i ruot, kâwi le sie der dur hai hi annawm ka vawkin bawlna ding a țangkai lem chu...tiin a dawn let tah a.
Mi hausa le ropui kohran le khawtlang a hmang thei lo hai nek chun....mi rethei le pasie mi țangkai ni hai hi an ropui in anhlu lem si a...